Een tunnel is in feite een horizontale of bijna horizontale doorgang die in de grond of onder water wordt gegraven. We gebruiken ze voor alles, van het winnen van erts tot het verplaatsen van treinen, auto’s en water. Maar het concept is veel ouder dan de snelle lijnen waar we tegenwoordig op vertrouwen. Oude beschavingen groeven deze doorgangen om irrigatiewater en drinkwatervoorraden te transporteren.
Tegen 2200 vGT hadden de Babyloniërs een tunnel gebouwd waardoor voetgangers onder de Eufraat door konden. Dit staat ver af van paleolithische stenen werktuigen. De Romeinen gingen nog een stap verder. Ze hadden aquaducten nodig om water door de bergen te transporteren. Hun methode was wreed, maar effectief. Ze verwarmden het oppervlak van de rots met vuur. Daarna sloegen ze het met koud water. Door de thermische schok barstte het gesteente en braken ze af op de berg.
“De introductie van buskruitexplosie in de 17e eeuw betekende een aanzienlijke vooruitgang bij het uitgraven van massief gesteente.”
Vóór het buskruit was het bewegen door vast gesteente een langzame, handmatige nachtmerrie. De 17e eeuw veranderde de fysica van het graven. De explosieven maakten korte metten met de rotsen, die duizenden jaren lang weerstand hadden geboden aan beitelen. Maar hoe zit het met zachtere grond? Klei blaas je niet op. Hiervoor gebruiken ingenieurs een tunnelmol. Deze machine heeft een roterend wiel. Er wordt voortdurend materiaal opgegraven. Het vuil wordt op de transportband in de machine geladen. Het creëert een tunnel terwijl het vooruit beweegt.
De 19e en 20e eeuw brachten het spoorvervoer. Deze vraag leidde tot een enorme uitbreiding van zowel het aantal als de lengte van de tunnels. We moesten onder steden, bergen en rivieren door. Vroege tunnels waren gebaseerd op baksteen en natuursteen. Het was zwaar. Het was langzaam. Bij moderne tunnelbouw wordt tussentijds staal gebruikt. Het staal houdt de grond tegen totdat de betonnen bekleding kan worden geïnstalleerd. Een gebruikelijke praktijk is om spuitbeton rechtstreeks op de tunnelkroon te spuiten. Dit gebeurt onmiddellijk nadat de graafapparatuur is gepasseerd. Het beton hardt uit. De tunnel wordt stabiel.
We bouwen ze nog steeds om rivieren om dammen heen te leiden. We gebruiken ze om elektriciteitscentrales ondergronds te plaatsen. Wij graven ze uit om het water naar de plek te leiden waar het nodig is. Technologie heeft zich ontwikkeld. De noodzaak is er niet. Welke nieuwe problemen zullen we hierna doorkruisen?