Het begon in de wildernis. Sterke winden zuigen aarde op en blazen deze de lucht in. Stof vliegt de atmosfeer in. Als de wind de goede kant op waait (vooral uit het zuiden), zal het puin zich naar het noorden verplaatsen. Het trof Spanje. Het trof Portugal. Bestrijkt Zuid-Frankrijk. In sommige gevallen kunnen ze verder naar het noorden oprukken en andere delen van het land bestrijken.
We zien het voordat we het voelen. De lucht werd vreemd grijsgeel. De zonsondergang is zo oogverblindend en mooi dat mensen het de ‘vuurlucht’ noemen. Natuurlijk is het prachtig. Maar er is een probleem. Die kleur is vervuiling.
Er is meer in de lucht dan zand. PM10-deeltjes. Wanneer de concentraties snel stijgen, verslechtert de luchtkwaliteit snel. Voor mensen met longaandoeningen zoals astma en emfyseem is dit een nachtmerrie. Artsen raden inspannende buitenactiviteiten niet aan. Het is niet de moeite waard om door deze mist te rennen.
Maar er schuilt iets donkerder in de gele mist.
Radioactieve schaduwen in het stof van de Sahara-woestijn
Stofwolken in de Sahara zijn meer dan alleen silica en vuil. Zij dragen de geschiedenis op hun schouders. In het bijzonder draagt het straling.
Tussen 1960 en 1966 voerde Frankrijk controversiële kernproeven uit in de Sahara. De bodem absorbeert het sediment. Cesium-137, een radioactieve isotoop uit die tests, cesium-137, zinkt in het zand. Nu wordt hetzelfde zand teruggeblazen naar Europa. De cirkel is rond.
Radioactieve deeltjes reizen met dezelfde wind mee die stof meebrengt.
Betekent dit dat we worden blootgesteld aan gevaarlijke stralingsniveaus? Niet noodzakelijkerwijs. ACRO (Associatie voor de Controle van Radioactiviteit in het Westen) maakt zich al enkele jaren zorgen over de situatie. Uit hun gegevens blijkt dat de niveaus laag zijn. Zelfs bij de hevigste zandstormen is dit onbeduidend.
Toch is de aanwezigheid van cesium-137 in de Europese atmosfeer een direct gevolg van beslissingen die tijdens de Koude Oorlog in de woestijn zijn genomen. De wind kent geen grenzen. Het is apolitiek. Verplaats gewoon wat er is.
Dus als je naar die vurige zonsondergang kijkt, onthoud dan dat het prachtig is. Het is ook een herinnering aan wat begraven werd en wat de wind nog steeds terugbrengt.
