Chronisch slaapgebrek kan volgens nieuw onderzoek elk jaar bijdragen aan bijna een half miljoen gevallen van dementie in de Verenigde Staten. Uit een onderzoek waarin bestaande gegevens opnieuw worden geanalyseerd blijkt dat grofweg 12,5% van de gevallen van dementie onder oudere volwassenen rechtstreeks verband kunnen houden met slapeloosheid, wat een significante en vermijdbare risicofactor voor cognitieve achteruitgang benadrukt.
De omvang van het probleem
Onderzoekers van meerdere Amerikaanse instellingen onderzochten gegevens van ruim 5.800 mensen van 65 jaar en ouder, waarbij ze zelfgerapporteerde slaapproblemen combineerden met klinische beoordelingen van dementie. Hun berekeningen laten zien dat als de slapeloosheid geëlimineerd zou zijn, alleen al in 2022 naar schatting 449.069 gevallen van dementie vermeden hadden kunnen worden. Dit cijfer – bijna gelijk aan de bevolking van een grote Amerikaanse stad – onderstreept de potentiële last voor de volksgezondheid van onbehandelde slaapstoornissen.
De methodologie van het onderzoek concentreert zich op het concept van de ‘populatie-attributeerbare fractie’ (PAF), dat een schatting maakt van het aandeel van de ziektelast dat voorkomen zou kunnen worden door het wegnemen van een specifieke risicofactor. Het team combineerde de bestaande prevalentiecijfers van slapeloosheid met eerder vastgestelde gegevens die een 51% verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer aantonen bij mensen die niet goed slapen.
Waarom dit belangrijk is
Dit onderzoek is opmerkelijk omdat het de impact van slapeloosheid kwantificeert op een manier die eerdere studies niet hebben gedaan. Hoewel het verband tussen slecht slapen en dementie al enige tijd wordt vermoed, levert deze analyse een concreet cijfer op dat als basis kan dienen voor strategieën voor de volksgezondheid.
Slaapproblemen worden beschouwd als beïnvloedbare risicofactoren, wat betekent dat ze kunnen worden aangepakt door veranderingen in levensstijl of medische interventies. De bevindingen van het onderzoek suggereren dat het prioriteren van slaapgezondheid in de geriatrische zorg aanzienlijke voordelen zou kunnen opleveren.
De complexe relatie
Het is van cruciaal belang om te begrijpen dat de relatie tussen slapeloosheid en dementie waarschijnlijk tweezijdig is. Hoewel slechte slaap het risico op dementie kan vergroten, kunnen vroege veranderingen in de hersenen die verband houden met dementie ook het slaappatroon verstoren. Bepalen wat het eerst komt, blijft een uitdaging voor onderzoekers.
De PAF-berekening van het onderzoek gaat uit van een causaal verband (slapeloosheid draagt bij aan dementie), maar wiskundige modellen bewijzen geen causaliteit. Het onderzoek biedt echter nog steeds een waardevol perspectief op de potentiële voordelen van het aanpakken van slaapproblemen.
Belangrijkste bevindingen en volgende stappen
Uit het onderzoek bleek ook dat de impact van slapeloosheid op dementie iets meer uitgesproken was bij vrouwen, en dat het grootste aantal vermijdbare gevallen zich voordeed onder mensen van 85 jaar en ouder. De auteurs benadrukken de noodzaak van gerichte interventies om de slaapgezondheid bij oudere volwassenen te verbeteren, vooral gezien de veranderlijke aard van slapeloosheid.
In de toekomst zou het integreren van slaapgezondheid in routinematige geriatrische zorg en strategieën voor de preventie van dementie een cruciale rol kunnen spelen bij het verminderen van de algehele last van deze verwoestende ziekte. Er is meer onderzoek nodig om de wisselwerking tussen slaap, veroudering en cognitieve achteruitgang volledig te begrijpen.
