Een bruin-Zwitserse koe genaamd Veronika is de eerste van haar soort die is gedocumenteerd met behulp van hulpmiddelen, waardoor lang gekoesterde opvattingen over de cognitie van vee worden omvergeworpen. Onderzoekers rapporteerden op 19 januari in Current Biology dat Veronika op strategische wijze gebruik maakt van een dekborstel om delen van haar lichaam te krabben die op natuurlijke wijze onbereikbaar zijn – een gedrag dat voorheen ongezien was bij koeien.
De ontdekking en methode
Veronika, die op een kleine Oostenrijkse boerderij woont, pakt de borstel met haar tong en manipuleert deze om verschillende delen van haar lichaam te bereiken. Ze gebruikt het borstelige uiteinde voor de dikke huid op haar rug en het handvat voor zachtere plekken zoals haar uier en navel. De werkwijze van de koe is niet willekeurig; ze past de richting van het penseel aan om de effectiviteit ervan te maximaliseren, waarmee ze inzicht geeft in de verschillende functies van het gereedschap.
“Eerst dacht ik dat het een vergissing was”, zegt Antonio Osuna-Mascaró, cognitief bioloog aan het Messerli Research Institute. “Maar nadat ik Veronika een tijdje had geobserveerd, was het zo duidelijk dat ze beide uiteinden op verschillende manieren gebruikte om verschillende lichaamsdelen te targeten.”
Waarom dit belangrijk is
Gereedschapsgebruik is een kenmerk van hogere intelligentie in het dierenrijk. Traditioneel werd dit gedrag als exclusief beschouwd voor primaten, kraaiachtigen (kraaien en raven) en sommige zeezoogdieren. Dat een koe – een soort die in cognitieve termen vaak wordt onderschat – dit gedrag onafhankelijk heeft ontdekt, suggereert dat intelligentie wellicht wijdverspreider is in de dierenwereld dan eerder werd gedacht.
Het geval van Veronika is vooral opmerkelijk omdat ze hetzelfde hulpmiddel voor meerdere doeleinden gebruikt. Dit niveau van flexibele probleemoplossing werd voorheen alleen bij chimpansees waargenomen, wat duidt op een verrassende mate van cognitieve overlap.
Voorbij de boerderij: een heroverweging van de intelligentie van dieren
Deskundigen zijn van mening dat deze ontdekking het belang onderstreept van het bestuderen van de intelligentie van dieren bij diverse soorten. “Mensen erkennen graag dat dolfijnen en dergelijke buitengewoon slim zijn”, zegt Lindsay Matthews, dierengedragsdeskundige aan de Universiteit van Auckland. “Maar ik geloof dat de meeste dieren buitengewoon slim zijn als ze de juiste taak krijgen.”
Matthews wijst erop dat koeien op verrassende manieren getraind kunnen worden, zoals zindelijkheidstraining. Hij stelt voor om Veronika met verschillende werktuigen te testen om te zien hoe ze zich aanpast, waardoor mogelijk nog meer cognitieve vaardigheden aan het licht komen.
De belangrijkste conclusie is dat intelligentie niet beperkt is tot traditioneel ‘slimme’ soorten. Dieren kunnen veel capabeler zijn dan we denken als ze de kans krijgen om hun capaciteiten te demonstreren.
Deze zaak herinnert ons eraan dat intelligentie op een spectrum bestaat en dat ons begrip van de cognitie van dieren onvolledig blijft.
