Medicijnen tegen obesitas werken, maar de meeste mensen herwinnen het verloren gewicht binnen twee jaar na het stoppen van de behandeling, blijkt uit een nieuwe analyse van meer dan 9.000 deelnemers in 37 klinische onderzoeken. De bevindingen versterken de opvatting dat obesitas een chronische, recidiverende aandoening is die voortdurende interventie vereist, net zoals het beheersen van de bloeddruk of diabetes.
Het probleem van gewichtstoename
Uit het onderzoek, geleid door Susan Jebb van de Universiteit van Oxford, bleek dat personen die stoppen met afslankmedicijnen, gemiddeld binnen 1,7 jaar al het verloren gewicht terugkrijgen. Nieuwere GLP-1-medicijnen, zoals semaglutide (Ozempic/Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro/Zepbound), leiden tot een groter aanvankelijk gewichtsverlies (gemiddeld 14,7 kg), maar vertonen een nog sneller terugvalpercentage: het gewicht zal naar verwachting binnen 1,5 jaar terugkeren.
Waarom dit belangrijk is: Gewichtstoename gaat niet alleen over ijdelheid; het betekent dat de daarmee samenhangende gezondheidsvoordelen – lagere bloeddruk, cholesterol- en glucosewaarden – ook verdwijnen. Het huidige gezondheidszorgmodel behandelt obesitas vaak als een kortetermijnprobleem, terwijl deze bevindingen suggereren dat langdurige behandeling noodzakelijk is voor blijvende resultaten.
Stoppen met medicijnen en systemische barrières
Veel patiënten stoppen met het gebruik van GLP-1-medicijnen vanwege bijwerkingen (zoals misselijkheid) of een tekort aan aanbod als gevolg van de grote vraag. De NHS in Engeland beperkt het langdurig gebruik van semaglutide verder tot twee jaar, daarbij verwijzend naar de kosteneffectiviteit. Dit creëert een systemische barrière voor continue behandeling, zelfs als uit het bewijsmateriaal blijkt dat dit nodig is.
Gedragsondersteuning verhindert de terugkeer niet
Uit het onderzoek bleek ook dat het toevoegen van gedragsmatige ondersteuning (dieetbegeleiding, bewegingsplannen) tijdens de follow-upperiode gewichtstoename niet verhinderde. Dit suggereert dat biologische factoren – zoals onderdrukking van de eetlust door de medicijnen – een grotere rol kunnen spelen dan eerder werd gedacht. Wanneer patiënten stoppen met de medicatie, keren de honger en hunkering terug, wat mogelijk kan leiden tot een snelle gewichtstoename.
De chronische aard van obesitas
De bevindingen onderstrepen dat obesitas geen kwestie is van wilskracht of kortetermijninspanning. Het is een chronische aandoening en het stoppen van de behandeling zal vrijwel gegarandeerd leiden tot een terugkeer naar eerdere gewichtsniveaus. Zoals Jebb stelt: “We moeten patiënten langdurig aan behandelingen houden.” Het probleem is niet alleen dat medicijnen werken; het is dat het lichaam terugkeert naar de vorige staat wanneer het wordt gestopt, waardoor voortdurende interventie nodig is voor blijvende verandering.
