De met uitsterven bedreigde grote heidevlinder ontpopt zich als een cruciale ‘kanarie in de kolenmijn’ voor het beoordelen van de gezondheid van veenmoerassen – vitale ecosystemen in de strijd tegen klimaatverandering. Een twee jaar durend onderzoek onder leiding van Butterfly Conservation in Wales heeft tot doel de betrouwbaarheid van de vlinder als indicator voor de toestand van veengebieden te bevestigen, waardoor bredere monitoringinspanningen mogelijk worden gemaakt.
Waarom veengebieden belangrijk zijn
Veenmoerassen zijn uitzonderlijk effectief in het opslaan van koolstof wanneer ze verzadigd zijn met water. Door de stijgende temperaturen drogen ze echter uit, waardoor opgeslagen broeikasgassen weer in de atmosfeer terechtkomen. Hierdoor is de gezondheid van veengebieden direct gekoppeld aan de mondiale klimaatstabiliteit. Het beschermen van deze ecosystemen gaat dus niet alleen over biodiversiteit, maar ook over het beperken van de klimaatverandering zelf.
Het onderzoek: het volgen van vlinderpopulaties
Natuurbeschermer Georgina Paul volgt grote heidepopulaties in honderden vierkante kilometers beschermd veengebied in Wales, waaronder Cors Caron, de Berwyn Range en Fenn’s, Whixall en Bettisfield Mosses. Het onderzoek, dat loopt tot mei 2027, zal beoordelen of de aanwezigheid van vlinders op betrouwbare wijze de toestand van de veengebieden weerspiegelt.
“Als we kunnen aantonen dat grote heidevelden een betrouwbare indicator zijn voor de gezondheid van veengebieden, kunnen we erop vertrouwen dat onze vrijwilligers geen technische experts hoeven te zijn om een grote impact te kunnen maken.” – Georgina Paul, Vlinderbehoud.
Het project maakt gebruik van burgerwetenschap, met de mogelijkheid voor vrijwilligers om waardevolle gegevens aan te dragen door simpelweg vlinders te tellen. De studie maakt ook gebruik van dronetechnologie om habitats in kaart te brengen en plantensoorten snel te identificeren.
Uitdagingen en kansen
Het voortbestaan van de grote heide is intrinsiek verbonden met de gezondheid van veengebieden, aangezien de rupsen zich uitsluitend voeden met hazenstaartkatoengras, dat alleen in deze omgevingen voorkomt. De soort is in Engeland en Wales al sterk afgenomen als gevolg van verlies van leefgebied, wat de urgentie van natuurbehoudsinspanningen onderstreept.
Een grote uitdaging is dat een groot deel van het land in particulier bezit blijft, wat de restauratiewerkzaamheden bemoeilijkt. Het onderzoek richt zich echter op locaties waar al herstel plaatsvindt, met als doel landeigenaren bewijs te leveren voor een beter veenbeheer. Het opnieuw bevochtigen van gedraineerde of aangetaste veengebieden is van cruciaal belang voor het herstel van hun koolstofopslagfunctie.
Dit onderzoek onderstreept een bredere trend : steeds vaker wordt soortspecifieke monitoring gebruikt om veranderingen in het milieu te volgen. De afhankelijkheid van de grote heide van veenmoerassen maakt het tot een ideale bio-indicator, die mogelijk de milieubeoordeling en de planning van natuurbehoud kan stroomlijnen.
De bevindingen zullen waarschijnlijk toekomstige strategieën voor het beheer van veengebieden informeren en ervoor zorgen dat dit cruciale ecosysteem zijn rol blijft spelen in de mondiale inspanningen tegen de klimaatverandering.
