Koalapopulaties in het zuidoosten van Australië ervaren naast hun snelle herstel een genetische heropleving, wat een zeldzame inkijk biedt in hoe soorten de gevaren van inteelt kunnen overwinnen en mogelijk aan een uitstervingsspiraal kunnen ontsnappen.
Het herstel, beschreven in een Science -publicatie van 5 maart, toont aan dat een soort niet genetisch beperkt blijft, simpelweg omdat hij ooit met een bijna totale ineenstorting te maken heeft gehad. Dit is belangrijk omdat ernstige populatiedalingen vaak leiden tot genetische knelpunten, waardoor het risico op schadelijke inteelteffecten toeneemt.
Van bijna uitsterven naar genetische vernieuwing
Aan het begin van de 20e eeuw had de meedogenloze jacht op de bonthandel het aantal Victoriaanse koala’s teruggebracht tot ongeveer 500 exemplaren. Om de soort te behouden, verplaatsten natuurbeschermers kleine groepen naar nabijgelegen eilanden. Deze eilandpopulaties floreerden en uiteindelijk werden koala’s opnieuw op het vasteland geïntroduceerd. In 2020 was de koalapopulatie in Victoria gegroeid tot bijna een half miljoen. De afstammelingen van deze kleine oprichtersgroepen hadden aanvankelijk echter geen genetische diversiteit, wat aanleiding gaf tot bezorgdheid over inteelt.
Dergelijke genetische knelpunten kunnen leiden tot misvormingen en een slechte gezondheid. Maar uit onderzoek onder leiding van Collin Ahrens van Cesar Australia blijkt dat snelle bevolkingsgroei deze trend kan keren. Het team analyseerde genetische gegevens van 418 koala’s in het oosten van Australië en volgde hoe de genetische variatie veranderde naarmate de populaties zich herstelden.
Genen mengen: de sleutel tot herstel
De resultaten toonden aan dat hoewel Victoriaanse koala’s aanvankelijk een lage genetische diversiteit hadden, hun snelle groei een herschikking van genen aanspoorde. De toegenomen paring leidde tot nieuwe combinaties en mutaties, waarvan sommige nuttig bleken. Door deze vermenging konden nakomelingen gunstige eigenschappen erven zonder de schadelijke bijwerkingen die vaak voorkomen bij ingeteelde populaties.
De onderzoekers hebben al een vermindering van tand- en testikelmisvormingen bij Victoriaanse koala’s waargenomen, wat erop wijst dat de veranderende genetische samenstelling hun gezondheid verbetert.
“Al die genetische informatie wordt vermengd in veel verschillende nieuwe combinaties”, legt Ahrens uit.
Lessen voor natuurbehoud
De Victoriaanse koala-ervaring weerspiegelt patronen die worden gezien bij invasieve soorten. Wanneer een klein aantal individuen een nieuwe populatie vestigt, kan snelle groei de genetische variatie snel herstellen door mutatie en kruising. De Roeselse boskrekel in Zweden biedt een soortgelijk voorbeeld, waarbij de verloren genetische diversiteit binnen slechts 15 generaties wordt teruggewonnen.
Evolutionair geneticus Cock van Oosterhout van de Universiteit van East Anglia bevestigt dat de bevindingen overeenkomen met theoretische voorspellingen. Empirisch bewijs bij wilde soorten is zeldzaam, wat deze waarneming bijzonder bemoedigend maakt.
Vooruitkijken
De studie suggereert dat snelle bevolkingsgroei kan dienen als “eerste hulp” voor soorten die te maken hebben met genetische knelpunten. Van Oosterhout merkt echter ook op dat sommige soorten, zoals kraanvogels en Seychelse paradijsvliegenvangers, ondanks herstelinspanningen nog steeds met genetische problemen kampen. Meer gerichte interventies, zoals genmodificatie, kunnen in bepaalde gevallen nodig zijn voor volledig herstel.
Dit onderzoek biedt een boodschap van hoop: beginnen met een lage diversiteit betekent niet noodzakelijkerwijs de ondergang van een soort. Het garanderen van een duurzame bevolkingsgroei kan het inteeltrisico beperken en de genetische variatie herstellen, waardoor mogelijk de manier waarop natuurbeschermingsgenetica in de toekomst wordt toegepast, kan veranderen.
