Een nieuw geanalyseerd, zeven miljoen jaar oud fossiel onthult dat de soort Sahelanthropus tchadensis waarschijnlijk op twee benen liep, waardoor het het oudste bekende lid van de menselijke afstammingslijn is. De ontdekking, gepubliceerd in Science Advances, draait om een voorheen onopgemerkt anatomisch kenmerk: een duidelijke bult op het dijbeen, die alleen aanwezig is bij soorten die rechtop lopen.
De belangrijkste bevinding: een tweevoetige voorouder?
Decennia lang hebben paleontologen gedebatteerd over de vraag of S. tchadensis was een echte mensachtige (een lid van de groep waartoe ook mensen en hun uitgestorven familieleden behoren). De eerste ontdekking in 2002 van het fossiel, gevonden in Tsjaad, leidde tot controverse vanwege de positie van het foramen magnum – de opening in de schedel waar het ruggenmerg met elkaar verbonden is. Een centrale positie suggereert een rechtopstaande houding, maar bewijst niet dat u op twee benen loopt.
Nu hebben onderzoekers onder leiding van Scott A. Williams van de New York University het gefragmenteerde dijbeen opnieuw onderzocht. Naast het bevestigen van de binnenwaartse verdraaiing van het bot en een aanhechting van de bilspier die consistent is met tweevoetigheid, identificeerden ze een kleine maar kritische bult aan de voorkant van het bot. Deze “femurknobbel” is een kenmerk van rechtop lopen, en door zijn aanwezigheid wordt S. tchadensis binnen de mensachtige stamboom.
Waarom dit ertoe doet: de menselijke evolutie herschrijven
De identificatie van deze vroege mensachtige dwingt tot een herevaluatie van de menselijke evolutie. De laatste gemeenschappelijke voorouder van mensen en chimpansees leefde zo’n 6 tot 7 miljoen jaar geleden. Als S. tchadensis inderdaad een menselijke voorouder is, suggereert dit dat deze gemeenschappelijke voorouder waarschijnlijk meer op moderne apen leek dan eerder werd gedacht.
“Dit maakt de vraag hoe de laatste gemeenschappelijke voorouder van mensen en chimpansees er nog raadselachtiger en fascinerender uitzag”, legt Jeremy DeSilva uit, een biologische antropoloog aan het Dartmouth College, die niet bij het onderzoek betrokken was.
Implicaties en voortdurend debat
Hoewel het bewijsmateriaal tweevoetigheid in S. tchadensis, het debat gaat verder. Sommige wetenschappers suggereren dat de soort een tweevoetige aap zou kunnen zijn die niet tot mensen is geëvolueerd. De ontdekking roept een fundamentele vraag op: kan een aap rechtop lopen zonder een echte mensachtige te zijn?
De S. tchadensis fossiele stelt lang gekoesterde aannames over de oorsprong van het menselijke tweevoetigheid ter discussie en duwt de tijdlijn voor het ontstaan van onze afstamming verder terug dan eerder werd aangenomen. De studie onderstreept hoe subtiele anatomische details ons begrip van de evolutionaire geschiedenis kunnen herschrijven.
Het debat is nog lang niet voorbij, maar de ontdekking van de femurknobbel op S. tchadensis levert een overtuigend nieuw bewijsstuk in de voortdurende zoektocht naar de vroegste wortels van de mensheid.
