Tientallen jaren nadat de commerciële walvisvangst bijna is uitgestorven, floreren de bultrugwalvispopulaties in Canada, grotendeels dankzij een aangeleerd voedingsgedrag dat bekend staat als ‘bellennetten’. Recent onderzoek bevestigt dat dit herstel niet alleen om cijfers gaat; het gaat over walvissen die elkaar leren hoe ze effectiever kunnen jagen.
De opkomst van coöperatieve jacht
In het Kitimat Fjord-systeem van British Columbia groeit het aantal bultruggen jaarlijks met 6 à 8% en bedraagt nu meer dan 500 exemplaren. Deze groei houdt rechtstreeks verband met het gebruik van bellennetten: een gecoördineerde techniek waarbij groepen walvissen (tot zestien) onderwater “netten” van bellen creëren om scholen haring in te vangen. Sommige walvissen cirkelen rond terwijl ze lucht uit hun blaasgaten uitblazen, terwijl anderen met hun stem hun prooi naar geconcentreerde gebieden drijven zodat ze gemakkelijk gevangen kunnen worden.
“Ik krijg er koude rillingen van. Het is een van de meest ongelooflijke dingen die ik ooit heb gezien.” – Éadin O’Mahony, ecoloog van zeezoogdieren
Dit gedrag werd voor het eerst gedocumenteerd in Alaska, maar de verspreiding ervan in de Kitimat Fjorden sinds 2005, in samenwerking met de Gitga’at First Nation, onthult een cruciaal patroon.
Sociaal leren in actie
Onderzoekers analyseerden bijna 7.500 foto’s van walvissen om hun sociale interacties in kaart te brengen en na te gaan hoe bellennetten zich onder de bevolking verspreidden. Uit de gegevens bleek dat bepaalde “sleutelpersonen” als leraren optraden en de techniek aan anderen doorgaven. Dit is niet willekeurig; walvissen leren een specifieke volgorde binnen bellennettengroepen, en het gedrag verspreidt zich voorspelbaar via sociale banden.
Hoewel onbevestigd, bestaat er een theorie dat Canadese walvissen dit misschien voor het eerst hebben geleerd van populaties in Alaska in gedeelde broedgebieden op Hawaï. Er zijn echter nog steeds observationele gegevens nodig om deze hypothese te verifiëren.
Waarom dit belangrijk is
De efficiëntie van bellennetten wordt van cruciaal belang naarmate de omgevingsomstandigheden veranderen. Tijdens een hittegolf van 2014 tot 2016, toen vis schaars werd, zorgden bellennetten ervoor dat walvissen toegang kregen tot een breder scala aan prooien dan bij traditioneel uitwijken. Dit aanpassingsvermogen onderstreept waarom sociaal leren zo waardevol is in een veranderend ecosysteem.
De gevolgen reiken verder dan efficiëntie. Het verliezen van zelfs maar één walvis die in staat is om bellennetten te leren, zou de veerkracht van de hele bevolking kunnen verzwakken. Dit benadrukt de dringende behoefte aan natuurbehoudsinspanningen gericht op gebieden als het Kitimat Fjord-systeem, waar walvissen deze cruciale overlevingsvaardigheden leren en delen.
In wezen is het herstel van de bultrug niet alleen een verhaal van bevolkingsgroei; het is een bewijs van de kracht van collectieve kennis en het belang van het beschermen van de sociale structuren die deze in stand houden.
