Od wieków dokładne źródło wyjątkowego drewna użytego do produkcji legendarnych skrzypiec Antonio Stradivariego jest źródłem narodowej dumy – i kontrowersji – w krajach europejskich. Roszczenia Szwajcarii, Francji i Słowenii od dawna rywalizują o zaszczyt dostarczania drewna do tych bezcennych instrumentów. Jednak nowe badanie dendrochronologiczne, opublikowane w styczniu w czasopiśmie Dendrochronologia, dostarcza najmocniejszych jak dotąd dowodów: Stradivarius przynajmniej część drewna pozyskiwał z lasów wysokogórskich w północnych Włoszech, a konkretnie z tej samej doliny, w której odbędą się Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2026.
Tajemnica dźwięku Stradivariusa
Między XVII a XVIII wiekiem Antonio Stradivari wyprodukował ponad 800 instrumentów, w tym skrzypce, wiolonczele, gitary, a nawet harfę. Jego skrzypce cenione są nie tylko ze względu na swój wiek czy kunszt wykonania, ale także za niezrównaną jakość dźwięku. Jak to ujął Peter Bear, dyrektor Beare Violins Ltd.: „Robią wszystko lepiej.”
Klucz do tego wyjątkowego dźwięku leży w samym drewnie. Szczególnie ważna jest górna płyta rezonansowa skrzypiec, zwana pustą rezonansową. Gęstość i sztywność drewna bezpośrednio wpływa na akustykę instrumentu, dlatego wybór materiału ma ogromne znaczenie. Stradivarius preferował świerk, ale jego dokładne pochodzenie pozostawało nieuchwytne – aż do teraz.
Dendrochronologia odkrywa tajemnicę
Rozwiązaniem jest dendrochronologia, czyli datowanie słojów drzew. Analizując wzorce wzrostu zachowane w drewnie, badacze mogą określić nie tylko wiek drzewa, ale także jego pochodzenie geograficzne. Wyniki badania wskazują, że drewno użyte do produkcji niektórych skrzypiec Stradivariusa rosło na dużych wysokościach w określonym regionie północnych Włoch.
Odkrycie to rozwiązuje wieloletni spór i dostarcza bezcennych informacji na temat metod Stradivariego. Zrozumienie pochodzenia drewna to nie tylko ćwiczenie akademickie; pomaga wyjaśnić, dlaczego te instrumenty brzmią tak wyjątkowo. Surowe warunki uprawy na dużych wysokościach mogły stworzyć drewno o specjalnych właściwościach akustycznych, których Stradivarius celowo poszukiwał.
Wyniki badania skutecznie rozstrzygają debatę na temat pochodzenia niektórych z najbardziej kultowych instrumentów świata, potwierdzając, że przynajmniej część cennego drewna Stradivariego pochodziła z dolin północnych Włoch. Konsekwencje tego odkrycia wykraczają poza ciekawość historyczną i potencjalnie informują współczesnych twórców skrzypiec pragnących odtworzyć legendarne brzmienie skrzypiec Stradivariusa.
