Nowo przeanalizowana skamielina z Utah cofa znane korzenie pająków, skorpionów i pokrewnych stworzeń (zbiorczo zwanych chelicerae) o ponad 500 milionów lat. Odkrycie to wypełnia krytyczną lukę w naszym rozumieniu ewolucji stawonogów, potwierdzając, że te drapieżne szczoczuczki były już charakterystyczną cechą życia w okresie kambru.
Tajemnica wczesnych chelicerów
Szczękoczułki to jedna z odnoszących największe sukcesy grup zwierząt na Ziemi, licząca obecnie ponad 120 000 gatunków. Ich cechą charakterystyczną jest para chelicerów – wyspecjalizowanych przydatków używanych do chwytania ofiary, wstrzykiwania jadu, a nawet produkcji jedwabiu. Paleontolodzy od lat debatują, kiedy ta grupa pojawiła się po raz pierwszy w zapisie kopalnym. Najstarsze, potwierdzone wcześniej skamieniałości cheliceranu datowano na około 485 milionów lat temu, ale naukowcy podejrzewali, że ich pochodzenie sięga głębiej w kambrze, w okresie szybkiego różnicowania się życia.
Zapomniana skamielina mówi sama za siebie
Przełomem był przeoczony okaz odkryty w 1981 roku przez entuzjastę skamieniałości Lloyda Guntera w formacji Wheeler w stanie Utah. Skamielina, 3,5-calowy odcisk zachowany w skale sprzed 507 milionów lat, przez dziesięciolecia znajdowała się w zbiorach muzealnych bez rozpoznania. Jego znaczenie zostało uświadomione dopiero po niedawnej dokładnej analizie.
„**Znalezienie chelicera jest złotym znakiem, na podstawie którego możemy stwierdzić, że jest to chelicera” – wyjaśnia Javier Ortaga-Hernandez, paleontolog z Harvardu i główny autor badania. „To nawet nie jest rozstrzygający dowód – to strzał z pistoletu tuż przed tobą”.
Co to oznacza dla historii stawonogów
Odkrycie skamieniałości potwierdza, że chelicery były dobrze rozmieszczone już w okresie środkowego kambru. Sugeruje to, że grupa ta wyewoluowała przed wczesnym ordowikiem, kiedy w zapisie kopalnym pojawiły się stworzenia podobne do skorupiaków. Odkrycie podkreśla także znaczenie kolekcji muzealnych i miłośników skamieniałości w pogłębianiu wiedzy naukowej. Wiele cennych okazów pozostaje niezbadanych w skrzynkach na całym świecie i czeka, aż oczy je zbadają.
Ta skamielina zapewnia wyraźne powiązanie między współczesnymi cheliceranami a ich starożytnymi przodkami, udowadniając, że te kultowe chelicerany kształtowały ewolucję drapieżnych stawonogów przez ponad pół miliarda lat.
Odkrycie to podkreśla, że eksplozja kambryjska była jeszcze bardziej zróżnicowana, niż wcześniej sądzono, a złożone drapieżniki pojawiły się znacznie wcześniej w historii Ziemi.
