Ik ben geen astronaut. Ik heb nog nooit in nul-G gedreven. Maar de laatste tijd blijven mijn hersenen richting de kosmos afdrijven. Misschien is het de muziek. Misschien is het het pure, frustrerende mysterie van wat daarbuiten is. Je begint na te denken over hoe vreemd microzwaartekracht eigenlijk is, hoe stil de leegte eigenlijk voelt. Je googlet dingen als “wanneer zal een commerciële raketlancering hetzelfde kosten als een JetBlue-vlucht” alleen maar om het isolement het hoofd te bieden. Het is een vreemde gewoonte. Maar een maand voordat ik dertig werd, stopte ik eindelijk met denken aan de ruimte en ging in plaats daarvan naar het Internationale Ruimtestation.
Waar kun je ruimteverkenners ervaren: het ISS VR
Als je dit wilt zien, hoef je niet te wachten tot de economy-raketstoelen betaalbaar worden. Je hoeft alleen maar naar Manhattan te gaan en Eclipsio te bezoeken. Dat is waar de tentoonstelling “Space Explorers: The ISS Experience” van Felix & Paul Studios leeft. Het komt het dichtst in de buurt van het verlaten van de planeet zonder een ruimtepak te dragen. En eerlijk? Het is de reis waard.
De locatie is niet het enige detail dat ertoe doet. De onderdompeling is wat je bijblijft. Je zet een headset op, volgt gesproken instructies en stapt in een simulatie van het ISS. Je ‘handen’ in de digitale wereld zijn gele contouren die je echte bewegingen nabootsen. De mijne haperde een beetje. Een beetje onstabiel. Maar dat is een klein technisch probleem, geen dealbreaker. Als je eenmaal binnen bent, wordt de wereld donker. Dan verschijnt de structuur.
Het is geen perfecte 1:1 replica van elke bout en draad, maar de schaal klopt. Het is een doorschijnende, grijze weergave van het interieur, maar toch voelt het enorm aan. De koepel – die beroemde hoek met zeven ramen om naar de aarde te kijken – is groter dan je denkt. Zonnepanelen doemen als roestkleurige wolkenkrabbers boven je op. De vloeren zien eruit alsof ze kunnen bezwijken, waardoor je hersenen bang worden voor de zwaartekracht, ook al sta je stil. Het is eng. Het is zichtbaar.
Waarom deze VR-ervaring opvalt
Wat maakt deze show anders dan andere virtual reality-ervaringen? De beelden.
Zwevend in de virtuele gangen vind je gloeiende bollen. Raak ze aan. Ze activeren korte videoclips. Dit zijn geen CGI. Het zijn echte, opgenomen beelden van het daadwerkelijke Internationale Ruimtestation. Dat is de haak.
Eén bol in de buurt van de sportschool zou je meteen in een trainingssessie met Christina Koch, een Artemis II-specialist, kunnen brengen. Een ander zou je op ooghoogte kunnen laten zweven met de robotarm van het station. Je ziet een ruimtewandelaar buiten de romp. De aarde doemt groot en majestueus op in de periferie. Het zonlicht valt zo realistisch op de versleten witte muren van het laboratorium dat je bijna met je ogen moet knijpen.
De details zijn onthutsend. Het is niet zomaar een rondleiding; het is een venster op een leven waar we alleen maar van kunnen dromen.
Hoe de ISS VR-beelden werden gefilmd
Ik vroeg Félix Lajeunesse, mede-oprichter van de studio, hoe ze dit voor elkaar hadden gekregen. Het was niet eenvoudig. Het project duurde drie jaar om te produceren. Ze stuurden drie camera’s de ruimte in tijdens zes NASA-expedities. Twee gingen het station binnen. Eén ging naar buiten, gemonteerd op de Canadese robotarm.
Grondpersoneel bestuurde op afstand de buitencamera om filmische, zwevende beelden te maken. Maar het interieur? Daarvoor waren de astronauten zelf nodig. Ze gebruikten een speciale VR-camera die was ontworpen om menselijke ooghoogte na te bootsen.
“Dit soort antropomorfe idee dat de camera als persoon is, vond echt weerklank bij de astronauten.” — Félix Lajeunesse
De camera blokkeerde geen experimenten en nam geen tafelruimte in beslag tijdens het ontbijt. In plaats daarvan werd het geplaatst waar een persoon zou zijn. De bemanning kreeg elke dag een ‘opnamescript’, waarin precies werd verteld waar de lens moest komen. Als een plek niet werkte, stelden ze betere voor. Het voelde als een echte filmset, gewoon in een baan om de aarde.
Deze samenwerking was persoonlijk. De astronauten wilden hun families deze plek laten zien die ze maandenlang hun thuis noemden. Toen Lajeunesse de show in première bracht in Houston, Texas – het centrum van NASA-training – liet hij deze als eerste aan de bemanning zien. Bijna allemaal huilden ze. Ze zeiden dat het voelde als naar huis gaan.
Is de ISS VR de moeite waard vóór 2030?
Dit is het ontnuchterende deel: het Internationale Ruimtestation zal er niet voor altijd zijn. Tenzij we een boostmissie lanceren (wat binnenkort onwaarschijnlijk lijkt), zal deze in 2030 worden opgeheven. Het zal opbranden in de atmosfeer, terwijl verkoolde resten in de Stille Oceaan terechtkomen. Sommige stukken komen mogelijk in musea terecht.
Mensen die deze musea over tientallen jaren bezoeken, zullen het ISS niet in zijn beste jaren hebben gezien. Ze zullen het gezoem van de ventilatoren of de geur van gerecyclede lucht niet kennen. Ze zullen niet geleefd hebben in de tijd dat dit gigantische laboratorium de buitenpost van de mensheid was.
Deze VR-ervaring wordt daarom een tijdcapsule. Zoals Lajeunesse opmerkt, creëert VR simulaties die net zo rijk zijn als de werkelijkheid. Het is diep menselijk.
Het team werkt al aan “Interstellar Arc,”, een futuristische VR-show in Las Vegas die nog interactiever is. Maar het ISS-project heeft een bijzonder gewicht. Het is tot stand gekomen door samenwerking. Politieke tegenstanders op aarde bundelden hun krachten om een microkosmos van de mensheid in de lucht te creëren. Door samenwerking hielden ze het in stand.
“Alleen al het feit dat het bestaat… Daar zouden we ons over moeten verbazen.”
We staan op de rand van het verlies van dat stukje van onze geschiedenis. Als je deze ervaring nog niet hebt geprobeerd, doe het dan. Niet alleen omdat het cool is, maar omdat het misschien wel een van de weinige manieren is waarop toekomstige generaties zullen begrijpen hoe het voelde om daarboven te zijn.
De lichten gaan uit. Je zet de bril op. De duisternis vervaagt. En even ben je niet meer in Manhattan.
