Początkowo były to po prostu ogromne, dryfujące chmury gazu. Zanim nocne niebo wypełniło się błyszczącymi galaktykami spiralnymi i eliptycznymi, tylko ta pierwotna materia czekała na zapadnięcie się. W wielkiej chronologii kosmologii te proto-kępki są prekursorami wszystkich układów gwiezdnych, które obserwujemy dzisiaj. Są to chaotyczne, nieuporządkowane „przedszkola”, w których galaktyki powstają w wyniku powolnych, ale gwałtownych procesów kompresji i kondensacji.
Nasze zrozumienie ich narodzin zależy całkowicie od tego, który model Wszechświata uznamy za prawdziwy. Jeśli podążymy za modelem ewolucyjnym Wielkiego Wybuchu, struktury te pojawiają się niezwykle wcześnie. Gdy Wszechświat rozszerza się i ochładza, wahania gęstości pierwotnego gazu powodują, że dominuje grawitacja. Chmury gazu kompresują się, nagrzewają i ostatecznie zapalają pierwsze gwiazdy, wyznaczając narodziny pierwszych galaktyk.
To szybki i dramatyczny proces. Rozproszona chmura widoczna jest tylko przez chwilę. W następnej chwili grawitacja przyciąga go do wewnątrz, ściskając rdzeń, aż rozpocznie się synteza termojądrowa. W ten sposób „wyrósł” nasz Wszechświat.
Ale jest inny punkt widzenia. Model stacjonarnego Wszechświata zakłada inną, spokojniejszą rzeczywistość. W tym paradygmacie Wszechświat nie ma początku ani końca. Za każdym razem wygląda tak samo. Tutaj protogalaktyki nie są pozostałością po gorącej i gęstej minionej epoce. Zamiast tego powstają powoli, ale stale, z materii powstałej „z niczego” i miało to miejsce w całej historii kosmosu.
Większość astronomów preferuje obecnie model ekspansji, ale rozróżnienie jest ważne. Zmienia sposób, w jaki szukamy pierwszego światła. Jeśli teoria wszechświata stacjonarnego była poprawna, galaktyki powinny powstawać w ten sam sposób w każdej epoce. Jeśli model Wielkiego Wybuchu jest poprawny, najstarsze galaktyki powinny wyglądać znacząco inaczej – mniejsze, o bardziej nieregularnym kształcie i bogatsze w najprostszy pierwiastek – wodór i hel.
„Protogalaktyki to ogromne obłoki gazu, które kompresują się i kondensują, tworząc galaktykę gwiazd”.
Znalezienie tych starożytnych budowli to nie tylko zadanie akademickie. Jest to próba prześledzenia naszych własnych początków aż do pierwszego przebłysku światła w ciemnym Wszechświecie. Czekamy na moment, w którym mgła opadnie i pojawią się gwiazdy. Niezależnie od tego, czy wydarzyły się wszystkie na raz, czy rozłożyły się na eony, wynik jest taki sam. Gaz zamienił się w gwiazdy. Pustka nabrała struktury. A to, co pozostało, to pozostałości tego pierwszego upadku, rozsiane po niebie i czekające na zrozumienie.




















