Siergiej Rachmaninow był człowiekiem skrajności. Urodzony w Onega w Rosji w 1873 roku, był świadkiem upadku imperiów, powstania Ameryki i wysiłku fizycznego wymaganego do gry na pianinie na nadludzkim poziomie. Zmarł w Beverly Hills w 1943 roku, ale muzyka go przeżyła.
Był kompozytorem i pianistą, który zdawał się dźwigać na swoich rękach ciężar późnego romantyzmu. Ale jego ścieżka nie była prosta. Nie było gładko. Po studiach w Petersburgu i Moskwie ukończył konserwatorium w 1891 roku, wykonując swój pierwszy koncert fortepianowy. Pozostał w konserwatorium, aby uzyskać dyplom z kompozycji, a rok później stworzył swoją pierwszą operę Aleko.
A potem nastąpił krach.
Jego pierwsza symfonia, wykonana w 1897 r., okazała się porażką. Zniszczony krytyką, zniszczył jego pewność siebie. Nie mógł pisać. Nie chciał pisać. Cisza, która trwała trzy lata, była ogłuszająca. Potrzebował pomocy w powrocie do fortepianu i pisania nut.
Odzyskawszy siły, Rachmaninow nie tylko wrócił. Dominował. Podróżował po świecie jako pianista-wirtuoz, tytan fortepianu, którego technika nie miała sobie równych, podobnie jak bujny, rozległy styl jego kompozycji. Po rewolucji rosyjskiej 1917 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, opuszczając ojczyznę dla stabilności nowego kraju.
Ale to właśnie jego późniejsze dzieła często zachwycają współczesnych słuchaczy poszukujących późnoromantycznych koncertów fortepianowych Rachmaninowa. Wielkość jego twórczości jest niesamowita. Trzy symfonie. Cztery koncerty fortepianowe. Poemat symfoniczny Wyspa umarłych. Jego ostatnie dzieło orkiestrowe, „Tańce symfoniczne”, zostało ukończone w 1940 roku.
Dlaczego wciąż mamy obsesję na punkcie jego koncertów fortepianowych? Skala. Emocja. Możliwość rozciągnięcia melodii do granic możliwości, jakby miała pęknąć, a następnie ponownego jej podniesienia. To nie tylko muzyka. To architektura stworzona z dźwięku.
„Moim zdaniem nieżyjący już Rachmaninow jest najgłębszym kompozytorem XX wieku”.
Taniec symfoniczny to jego łabędzi śpiew. Napisana, gdy miał sześćdziesiąt lat, jest złożoną, mrocznie piękną medytacją na temat śmiertelności. Nie zapewnia takiego komfortu, jaki zapewniał jego poprzednie hity. Ona domaga się uwagi.
Urodził się w Rosji. Został obywatelem USA. Grał na pianinie, jakby należało do niego. A kiedy umarł, pozostawił po sobie katalog dzieł, który do dziś budzi niepokój. Wciąż brzmi jak żywy.
Którego koncertu zatem posłuchać w pierwszej kolejności? Drugi? Trzeci? A może przyciągnie Cię zimna, niesamowita atmosfera Island of the Dead? Nie ma znaczenia. Najważniejsze, że nigdy nie przestał pisać. W rzeczywistości. Nie do samego końca.





















