Gatunek filmów o potworach nie umiera. To po prostu powraca, żeby nas prześladować. Hollywood uwielbia restarty. Albo przeróbki. Spójrz na najnowsze filmy Godzilla i King Kong. Albo weź Stranger Things. To list miłosny Netflixa do nostalgii za latami 80., zamknięty w potwornym thrillerze.
Oczywiście część z nich to czysty kicz. Wielki, głupi, zabawny kicz. Ale kiedy jest to zrobione dobrze? To przerażające. Napięty. Ekscytujący. Czasami jest to nawet zabawne. Cel jest prosty: utrzymać Cię na krawędzi siedzenia. Czekać. Patrzeć.
Wraz z premierą „Niewidzialnego człowieka” w kinach nastrój jest odpowiedni. Czas wrócić do klasyki. To nie są tylko horrory. Są to kulturowe punkty odniesienia. Oto 23 filmy o potworach, które trzeba zobaczyć. Zacznijmy od najdziwniejszych.
23. Mały sklepik z horrorami (1986)
Zaczynamy od komediowego horroru muzycznego. Brzmi absurdalnie. Ale to działa.
Frank Oz wyreżyserował tę adaptację off-broadwayowskiego hitu. W rolach głównych Rick Moranis i Helen Greene. Ale obsada drugoplanowych postaci to istny „kto jest kim” komedii z lat 80. Steve’a Martina. Jima Belushiego. Johna Candy’ego. Billa Murraya. Oni wszyscy są tutaj.
Rodzina (Moranis) prowadzi podupadającą kwiaciarnię w trudnej dzielnicy Nowego Jorku. To dobry facet. Zdesperowany. Znajduje dziwną roślinę. Podobny do muchołówki Wenus. Nazywa go Audrey II.
Roślina do przeżycia potrzebuje ludzkiej krwi. Rodzina dokonuje złych wyborów. Bogaci się. Dostaje dziewczynę (Audrey). Ale Audrey II rośnie. Szybko. Zaczyna zjadać ludzi. Całkowicie.
Grozi przejęciem świata, gdy zacznie się rozmnażać, wypuszczając młode pędy. Wersja teatralna ma szczęśliwe zakończenie. Wersja reżyserska podąża ścieżką całkowitej apokalipsy. Obie wersje są świetne. Audrey II zasługuje na swoje miejsce na każdej liście wielkich filmowych potworów.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Warner Bros.
22. Labirynt Pana (2006)
Labirynt Pana Guillermo del Toro to coś innego. To nie jest czysty horror. To mroczna fantazja. Dramat w formie baśni. Akcja rozgrywa się na tle powstania politycznego w Hiszpanii w latach czterdziestych XX wieku.
To jest dziwne. Tak. Ale zostało to nakręcone znakomicie. Otrzymał trzy Oscary.
Prawdziwym potworem jest tutaj Blady Człowiek. Ofelia spotyka go podczas swojej drugiej misji. Jest opisywany jako „zjadacz dzieci”. Dziwny.
Zjada winogrona w jego legowisku. Budzi go. Ucieka. Ale dwie wróżki, które z nią były? Stają się obiadem.
Blady człowiek nie ma zbyt wiele czasu ekranowego. Ale ten obraz? Oczy na dłoniach? Jest niezapomniany. Prześladuje publiczność. Od dawna. Dłużej niż większość krwawych scen.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Warner Bros.
21. Obcy i obcy 2 (1979 i 1986)
Arcydzieło Ridleya Scotta z 1979 roku zaowocowało franczyzą. Trzy bezpośrednie kontynuacje. Spin-offy Alien vs. Predator. Seria prequeli. Komiksy. Zawody sportowe. Powieści. Towar.
Ale najlepsze są dwie pierwsze części. Dlaczego? Ksenomorf.
Niektórzy twierdzą, że nie jest to „potwór”, ponieważ jest kosmitą. To jest dział poświęcony włosom. Czy to ma znaczenie? Obejmuje twoją twarz. Wyrywa się z twojej piersi. Ma drugie usta. Ostre zęby. Kwaśna zielona krew.
To okropne. To nawiedzało koszmary pokoleń.
Ripley Sigourney Weaver jest także ikoną. Fajny. Uporczywy. Próbuję go zatrzymać. Obcy i Obcy 2 są godnymi dodatkami do każdej listy filmów o potworach. Nawet jeśli trzeba będzie trochę polemizować z definicją.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości 20th Century Fox
20. Massey (1958)
Był remake z 1988 roku. Nie udało mu się. Krytycznie. Materialnie.
Trzymamy się oryginału. 1958 Nakręcony dla kin samochodowych. W rzeczywistości wystąpił w podwójnym filmie „Poślubiłem potwora z kosmosu”. Paramount Pictures sprzedało go specjalnie dla nastolatków. Kina samochodowe były wówczas czymś wielkim.
Steve McQueen gra Steve’a Andrewsa. Nastolatek. Widzi wypadek na wsi w Pensylwanii. To jest Massey. Wszechogarniająca masa.
Atakuje restaurację. Do kina. Zatrzymuje się tylko przed gaśnicami na dwutlenek węgla. Nie znosi zimna.
To głupi film klasy B. Absolutnie. Ale efekty specjalne? Dobre jak na lata 50-te. Kolorowy film? Niesamowity.
Massey to teraz klasyk. Ikona. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych potworów w historii kina.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Paramount Pictures
19. Kolos (2016)
Colossus to film o potworach z niespodzianką, który rewolucjonizuje gatunek kaiju. Zamiast wojskowych myśliwców zestrzeliwujących bestię niszczącą Seul, podążamy za postacią graną przez Anne Hathaway, Glorią, samotniczką alkoholiczką z Nowej Anglii. Nagle zdaje sobie sprawę, że kontroluje każdy ruch stworzenia. Kiedy jej przyjaciel Oscar próbuje pomóc, w Korei Południowej pojawia się gigantyczny robot. Tworzy to dziwną atmosferę przypominającą Pacyfik, ale z ludzkimi marionetkami pociągającymi za sznurki.
To dziwna opowieść o alkoholizmie, związkach, zazdrości i manipulacji emocjonalnej. I o potworach. Nie zapomnij o potworach.
Zdefiniowanie gatunku jest trudne. To po części science fiction, po części komedia romantyczna, po części czarna komedia i po części klasyczny film o potworach. Widzowie docenili film już podczas premiery na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto w 2016 roku. Myślimy, że i Wam się spodoba.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości NEON
18. Zejście (2005)
„Zejście” trafiło do kin w 2005 roku i stało się jednym z najlepszych horrorów tego roku. Koncepcja była dość prosta: grupa przyjaciół zagubiła się podczas przygody w jaskiniach i napotkała dziwne, blade, humanoidalne stworzenia. Chociaż same potwory są niezaprzeczalnie przerażające i chcą rozerwać ludzkie ciało, zjadając ofiary żywcem, w tym filmie jest coś więcej niż tylko przerażające bestie.
Połączenie dowcipnego scenariusza i doskonałej reżyserii Neila Marshalla (który wykonał obie role) tworzy film pełen postaci, z którymi można się utożsamić, realistycznych dialogów i mnóstwa napiętych momentów, które wprawią widzów w napięcie. Warto również zauważyć, że widzowie w Ameryce Północnej zobaczyli inne zakończenie niż reszta świata. W Wielkiej Brytanii (i innych krajach) wydano znacznie mroczniejsze zakończenie, które warto obejrzeć, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Pathe Distribution
17. Chata w lesie (2012)
Dobrze zrobiony horror komediowy jest niesamowity. Niewiele filmów tak doskonale łączy gatunki jak Domek w lesie z 2012 roku. Niemożliwe do zweryfikowania nawiązanie do poprzednich filmów, takich jak Martwe zło i Piątek 13-tego, znajduje się już w tytule filmu.
Ponieważ jest to lista potworów, omówmy różne potwory, które pojawiają się w tym filmie. Starożytni żądają corocznej ofiary, więc tajemniczy zespół zwabia grupę atrakcyjnych nastolatków do chaty wyposażonej w pułapki, z której gotowe są wyskoczyć śmiercionośne potwory. Są zombie, wilkołaki, kosmici, wskrzeszeni seryjni mordercy, źli klauni, przerażające lalki, gigantyczne węże, mumia, Wielka Stopa, czarownice, wampiry, cyklop, gigantyczny aligator, duchy, Kraken i dziesiątki innych. I oczywiście Człowiek-Ryba.
Większość zniszczeń jest dokonywana przez rodzinę Zombie Redskin Executioner Family (znaną również jako Bucknerowie), ale kiedy następuje uwolnienie masowego potwora, panuje całkowity chaos. Starożytni są reprezentowani przez gigantyczną rękę, która rzekomo zniszczy całą rasę ludzką, jeśli rytuał się nie powiedzie. Porozmawiajcie o zaskakującym zakończeniu!
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Lionsgate
16. Mumia (1999)
Trudno wybrać jeden ulubiony film o ulubionym potworze każdego Egipcjanina, ponieważ jest ich dziesiątki. Dlatego łączymy je wszystkie w jeden stos. Od klasycznej komedii Abbott i Costello Poznają mumię, przez bardzo dziwnego Bubbę Ho-Tep, po pięć (pięć!) różnych filmów zatytułowanych Mumia od 1911 roku do chwili obecnej. Plus spin-offy o Królu Skorpionie. Trudno jest śledzić wszystkich.
Jest coś atrakcyjnego w mumii. Zwykle jest to starożytny członek egipskiej szlachty, owinięty w czyste bandaże i umieszczony w grobowcu (lub piramidzie) jako miejsce spoczynku. A ponieważ naukowcy i poszukiwacze skarbów nie mogą się powstrzymać przed naruszeniem tych grobowców, mumia budzi się i rozprzestrzenia swoją klątwę.
Najnowszą próbą adaptacji filmowej był film „Mumia” z 2017 roku z Tomem Cruisem w roli głównej. Była to pierwsza część nowej serii „Dark Universe” wytwórni Universal Pictures, która ostatecznie powinna obejmować Frankensteina, Jekylla/Hyde’a, Człowieka-Wilka, Stwór z Czarnej Laguny i wiele innych. Brzmi ambitnie, więc będziemy musieli poczekać i zobaczyć, jak rozwinie się to wspólne kinowe uniwersum.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Universal Pictures
15. Potwór z bagien (1982)
Potwór z bagien był jednym z najwcześniejszych filmów legendy horroru Wesa Cravena, który ukazał się dwa lata przed wejściem do kin Koszmaru z ulicy Wiązów i przestraszył wszystkich do tego stopnia, że aż strach było spać. Choć niektórzy odrzucają go jako nieco kiczowaty, „Potwór z bagien” pozostaje klasycznym filmem o potworach.
Fabuła, luźno oparta na serii komiksów o tym samym tytule, opowiada o naukowcu, który podczas próby ucieczki przed atakiem tragicznie zmienia się w podłego, zielonego, oślizgłego potwora. Zwrot akcji polega na tym, że Potwór z Bagien próbuje pomóc dobrym ludziom w tym filmie, zamiast na nich polować.
Film jest trochę kiczowaty, ale czy nie tego można się spodziewać po filmie o potworach z lat 80.? Jest w nim akcja, zdrada i klasyczna komiksowa walka o sekretną formułę. Kontynuacja została wydana w 1989 roku, ale nie odniosła sukcesu kasowego. Serial telewizyjny z potworem bagiennym w roli głównej był emitowany w USA Network w latach 1990–1993 i bardziej odzwierciedlał mroczny ton oryginalnego filmu Cravena.
Zrzut ekranu dzięki uprzejmości Embassy Pictures
Jak „Stworzenie z Czarnej Laguny” na nowo zdefiniowało empatię do potworów
Universal Pictures wypuściło „Stworzenie z Czarnej Laguny” w 1954 roku, rozpoczynając serię, która zaowocowała sequelami, spin-offami i dziwnym, przerażającym elementem w historii współczesnego kina. Chociaż film był technicznie nakręcony w czerni i bieli, wpływ na niego miał szał 3D z początku lat pięćdziesiątych. Reżyser Jack Arnon występuje obok Richarda Carlsona, Julie Adams i Julie Adams.
To jest punkt zwrotny. To stworzenie to starożytny gatunek ukrywający się w Amazonii. Filmy o potworach zazwyczaj przedstawiają bestie jako czyste zło. Tutaj wszystko jest na odwrót. Gill-Man zabija. Jednak po prostu bronił swojego terytorium przed najeźdźcami. Kiedy oglądasz ten film, współczujesz temu podejrzanemu facetowi. To rzadki moment, kiedy potwór staje się ofiarą.
Kilkadziesiąt lat później Kształt wody Guillermo del Toro zdobył Oscary i uhonorował tę dynamikę. Nie ma oficjalnego powiązania, ale jest DNA. Masz uczucia do marginalizowanych. Wspierasz potwory.
Dlaczego trylogia „Martwe zło” jest uważana za horror o potworach
Ludzie debatują, czy trylogia Martwego Zła zasługuje na miano filmu o potworach. Ta debata często pojawia się, ponieważ klasyk Sama Raimiego z 1981 roku skupia się na posiadaniu piłki, a nie na biologii. Ale liczą się martwi i qedańskie demony. Oni są potworami.
W oryginalnym filmie główny czarny charakter był ukryty pod postacią tajemniczej siły. Prawdziwy strach pochodzi od zarażonych osób. Ash Williams, grany przez Bruce’a Campbella, nie tylko walczy z duchami. Walczy ze swoją siostrą Cheryl, swoją dziewczyną Lindą i własnym odciętym prawym ramieniem, które odciął piłą łańcuchową, gdy stracił kontrolę.
W sequelu sytuacja staje się jeszcze dziwniejsza. Evil Dead 2 przedstawia nam przerażającego starego demona w piwnicy. Armia Ciemności zawiera małą garść złych Popiołów i złych potworów z głębin. To nie są zagrożenia na poziomie Godzilli. Nie są tak zabójcze jak bestia z Cloverfield. Ale są przerażające, nawiedzające i niezaprzeczalnie potworne. Filmy te uczyniły gwiazdami Campbella i Raimiego. Dla fanów horrorów to święta trójca.
„Mgła”: najlepsza adaptacja Stephena Kinga
Frank Darabont ma reputację mistrza adaptacji Stephena Kinga. „Skazani na Shawshank”. „Zielona Mila”. Próbował nawet nadzorować serial telewizyjny The Walking Dead, zanim został zmuszony do odejścia. Ale w 2007 roku sytuacja stała się jeszcze bardziej dotkliwa. „Mgła” to adaptacja powieści Kinga z 1980 roku. W rolach głównych Marcia Gay Harden, Thomas Jane i Laurie Holden.
Burza sprowadziła gęstą mgłę do małego miasteczka w Nowej Anglii. Mgła niesie ze sobą stworzenia polujące na ludzi. Grupa kupujących zostaje uwięziona w supermarkecie. Prawdziwy strach to nie pazury i zęby. To jest panika wewnętrzna.
Darabont pokazuje, jak szybko porządek społeczny może się załamać. Ludzie atakują się nawzajem. To jest scenariusz Władcy Much. Zakończenie jest tragiczne. Krytycy to chwalili. Utwór ten pozostaje najwyżej ocenianą adaptacją filmową twórczości Kinga.
Tremors: zaskakujący hit, który zdefiniował alternatywny horror
Wstrząsy pojawiły się w 1990 roku przez przypadek. Łączą komedię, akcję i horror, nie robiąc tego na siłę. Kevin Bacon i Fred Ward grają w różne zawody w Sierra Nevada. Znajdują gigantyczne robakopodobne stworzenia grzebiące pod ziemią. Miejscowi nazywają je szarymi istotami.
Stawka jest prosta. Jeśli dotknie ziemi, umrze. Bacon i jego przyjaciele musieli pozostać na dachu. Skakali z budynku na budynek za pomocą słupów. To jest chaotyczne. To jest zabawne. To nieprzewidywalne.
Film dał początek czterem sequelom bezpośrednio do wideo i jednym serialowi telewizyjnemu. Pomiń je wszystkie. Oryginalny film to gratka. To pokazuje, że filmy o potworach nie muszą być traktowane zbyt poważnie, aby były skuteczne.
„Pacyfik Rzym”: gigantyczne roboty przeciwko gigantycznym potworom
Guillermo del Toro wie, jak sprawić, by potwory wyglądały na żywe. „Hellboy” „Labirynt Pana” „Pacific Rome” z 2013 roku przeniósł go na wyższy poziom. Dosłownie. Film ten przedstawia ludzkich pilotów kontrolujących gigantyczne roboty zwane „Jenga” w walce z potworami. Te ogromne bestie wyłaniają się z międzywymiarowych portali na Oceanie Spokojnym.
To bezkompromisowy film z popcornem. Wpływ jest ogromny. Dialogi są żywe. Tempo nigdy nie zwalnia. Del Toro składa hołd japońskim filmom o potworach, które go zainspirowały. Nigdy się nie relaksuje.
Kontynuacja, Pacific Rome: Uprising (2018), wprowadziła nowe postacie i nowe przygody. Nie ma tej samej duszy. Ale oryginał to jeden z najlepszych współczesnych filmów o potworach. Rozumie, że skala ma znaczenie. Czasem po prostu chcesz zobaczyć, jak roboty biją bogów.
Gremlin (1984)
Gremlin to czarna komedia, która nie wie, kiedy przestać być zabawna, przerażająca lub po prostu paskudna. W swej istocie jest to film o potworach. Stworzenia są małe, ale przerażające i sieją postrach wśród mieszkańców Bedford Falls. To urocze, typowo amerykańskie miasteczko. Nastolatki opisane w tej historii muszą przestrzegać surowych zasad, aby przetrwać. Złamiesz zasady? Pojawią się gremliny.
Akcja rozgrywa się w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Został wyreżyserowany przez Joe Dante, który później wyreżyserował film Faceci w czerni. Obficie ozdobił obraz subtelnymi nawiązaniami do „To cudowne życie”. Nazwa miasta jest wyraźną wskazówką. Film nie jest o gigantycznym kaiju. Oddaje hołd duchowi horrorów z lat 50. XX wieku, takich jak Bloba czy Byłem nastoletnim wilkołakiem. Doskonale oddaje zabawną, kiczowatą atmosferę.
Pole koniczyny (2008)
„Cloverflood” ujawnia się z biegiem czasu. Po jednokrotnym obejrzeniu będziesz zdezorientowany. Przy drugim obejrzeniu będzie się wydawać genialny. Ten film found footage z 2008 roku został wyprodukowany przez J. J. Abramsa. Widzowie stale polecają go znajomym. To bardzo osobiste uczucie. Kadr wygląda jakby został nagrany domową kamerą wideo. Pamiętajcie o projekcie Blair Witch. Sześciu nowojorczyków ucieka przed ogromnym potworem podczas przyjęcia pożegnalnego.
Film zarobił 170,8 miliona dolarów przy budżecie 25 milionów dolarów. To był hit. Krytycy ocenili go wysoko. Tajną bronią jest styl „filmu znalezionego”. Ukrywa pełny wygląd potwora. Przez drżące, przestraszone soczewki widzisz tylko pojedyncze fragmenty. Film nie traktuje siebie zbyt poważnie. Jest po prostu zabawny. Seria Cloverflood doczekała się później kontynuacji, ale The 10 Cloverfield Lane wyróżnia się jako najlepszy film towarzyszący.
Rzecz (1982)
Arcydzieło Johna Carpentera z 1982 roku jest remakiem filmu Howarda Hawksa z 1951 roku „Stworzenie z Czarnej Laguny”. Wielu twierdzi, że ta wersja jest lepsza od oryginału. To może być najlepsze dzieło Carpentera. Grupa naukowców na Antarktydzie przeżywa katastrofę statku obcych. Obcy to istota, która może zmienić swój wygląd. Zabija ich, przejmując ich tożsamość.
Kurt Russell jest tutaj w najlepszej formie. Napięcie jest duszące. Film jest naprawdę straszny. Jednak po wydaniu został odrzucony. Nazywano go tanią podróbką Aliena. Traktowany jak film klasy B, znalazł swoją publiczność na VHS w latach 80-tych. Potem o nim zapomnieli. Remake z 2011 roku próbował odtworzyć magię oryginału, ale zakończył się niepowodzeniem. Teraz fani science fiction go czczą. To kultowy klasyk.
Szczęki (1975)
„Szczęki” to pierwszy prawdziwy letni hit. Przedstawia prawdziwego potwora, którego wszyscy znają. Wielki biały rekin. To mieszanka horroru i przygody. Rekin zjada turystów w Amnity. Trzej mężczyźni wyruszają na jej polowanie.
Gra Roya Scheidera, Roberta Shawa i Richarda Dreyfussa jest na najwyższym poziomie. Ale główną gwiazdą jest rekin. Wyreżyserowany przez Stevena Spielberga. Powieść została napisana przez Petera Benchleya. To mistrzowska klasa budowania napięcia. Zakończenie jest satysfakcjonujące. Zdjęcia z podwodnego punktu widzenia stały się kultowe. Film zapoczątkował karierę Spielberga. Pojęcie „zjawiska kulturowego” nie jest w stanie w pełni opisać jego skali. Wydano trzy sequele. Nigdy nie porównywali ich z oryginałem. Nad franczyzą wciąż jednak unosi się cień oryginału.
Mucha (1986)
Jeff Goldblum zyskał uznanie krytyków za rolę Setha Branda. Ten klasyczny film z 1986 roku wyreżyserował David Cronenberg. Łączy science fiction z body horrorem. Marka używa teleportu. Mucha wpada do aparatu. Ich DNA się łączy. Marka zaczyna się zmieniać. Zamienia się w ogromną muchę.
Zwrot akcji jest prosty. Bohater staje się potworem. Efekty specjalne wyglądają obrzydliwie. Chcę się od nich odwrócić. Gra Goldbluma dodaje filmowi wiarygodności. Sprawia, że niemożliwe wydaje się wiarygodne. Współczujesz mu, kiedy traci swoje człowieczeństwo. Reżyseria Cronenberga sprawia, że film nie staje się farsą. Dzięki swojemu talentowi utrzymuje chaos na dystans.
Człowiek-wilk (1941)
Scenariusz napisał Kurt Siodmak. W roli głównej Lon Chaney Jr. jako Larry Talbot. Larry wraca do Walii po śmierci brata. Atakuje go wilk. Zabija go srebrną laską. Nie wiedział, że wilk był wilkołakiem. Został ugryziony. Teraz jest także wilkołakiem.
To najsłynniejszy film o wilkołakach w historii. Universal nie zaczął od tego filmu. Film Stuarta Walkera Wilkołak w Londynie ukazał się w 1935 roku. Nie udało mu się. Niektórzy krytycy twierdzą, że występ Henry’ego Hulla był lepszy. Nie zgadzamy się. Zaangażowanie Chaneya w tę rolę wyznaczyło standardy. Hollywood nadal wykorzystuje jego występy jako model. To jest wersja kanoniczna.
Nieśmiertelne dziedzictwo klasycznych potworów filmowych
Łatwo zapomnieć, co tak naprawdę osiągnęły te trzy filmy. Dziś uważamy ich za pionierów vintage, ale w swoim czasie na nowo zdefiniowali możliwości kina. Nie tylko straszyli ludzi. Nauczyli branżę manipulowania emocjami, tworzenia skali i ukrywania traumy za spektaklem.
Dlaczego Frankenstein wciąż nawiedza ten gatunek
Adaptacja powieści Mary Shelley z 1818 roku w reżyserii Jamesa Whale’a z 1931 roku to coś więcej niż tylko horror. To jest rysunek. Colin Clive w roli zdesperowanego naukowca, Mae Clarke w roli przerażonej panny młodej i Boris Karloff w roli milczącej, poskładanej w całość istoty. Zdefiniowali wizualny język gatunku. Fabuła jest prosta, wręcz banalna: Henry Frankenstein i jego asystent Fritz wykopują zwłoki, zszywają je i próbują ożywić. I im się to udało.
Biblioteka Kongresu nie tylko uznała film za dobry. W 1991 roku uznała go za ważny pod względem kulturowym i estetycznym i umieściła go w Krajowym Rejestrze Filmów w celu zachowania. To uznanie przewyższa sprzedaż kasową. Samo stworzenie jest od tego czasu obecne w popkulturze. Można to zobaczyć w komediach rodzinnych, które wykorzystują je dla rozrywki, lub w mrocznych remake’ach, które próbują na nowo wyobrazić sobie tragedię. Ale oryginalna wersja z 1931 roku? Kotwica pozostaje na swoim miejscu.
Jak King Kong na zawsze zmienił efekty specjalne
King Kong z 1933 roku zrobił coś innego. Nie był to pierwszy film o potworach, jaki nakręcił Hollywood, ale postawił poprzeczkę tak wysoko, że reżyserzy wciąż starają się ją przekroczyć. Geniusz oryginalnego Konga polegał na tym, że nie chodziło tylko o strach. Chodziło o uczucia. Gigantyczny goryl jest zdecydowanie przerażający. Ale jest też czuła. Traktuje postać graną przez Faye Ouray z dziwną, opiekuńczą czułością, nawet gdy przemierza centrum Nowego Jorku.
Efekty specjalne wyglądają prymitywnie jak na dzisiejsze standardy. Animacja poklatkowa, obrazy matowe, wymuszona perspektywa. Ale w 1933 roku opinia publiczna nigdy nie widziała czegoś podobnego. Był to triumf połączenia technologii i sztuki. Film nie tylko bawił. Rozszerzył słownictwo wizualne. Pomimo przestarzałej grafiki film zachowuje rozmach, który czasami trudno osiągnąć za pomocą nowoczesnych symulacji komputerowych. Punkt kulminacyjny, w którym Kong wspina się na Empire State Building i odpędza myśliwce jak muchy, pozostaje jedną z najbardziej kultowych scen w historii kina. Ma epicki zasięg i emocjonalną głębię.
Istotą alegorii jest niszczycielska kampania Godzilli
Jeśli w Kongu chodziło o wielkość i emocje, o tyle oryginalna Godzilla z 1954 roku dotyczyła poczucia winy. Efekty specjalne są celowo głupie. Małe samochodziki, aktorzy krzyczący do nieba, ludzie biegający po ulicach, którzy są wyraźnie miniaturowymi obiektami. Ale udawanie jest maską. Film jest przypowieścią o końcu II wojny światowej i strasznym początku ery atomowej.
Nuklearny dinozaur wielkości drapacza chmur krąży po Tokio. W czasie rzeczywistym odtwarza horror Hiroszimy i Nagasaki. To stworzenie nie jest tylko zwierzęciem. To jest ucieleśnienie potwora w naturze ludzkiej. Reprezentuje broń nuklearną, która zniszczyła Japonię. Dialogi są wymuszone. Efekty wyglądają amatorsko. Ale przesłanie jest złożone. Zmusza widza do skonfrontowania się z konsekwencjami własnej technologii.
To nie był tylko film o potworach. To był film z przesłaniem. I zadziałało. Film doczekał się niezliczonych sequeli, spin-offów i przeróbek, zarówno w języku angielskim, jak i japońskim. Godzilla stała się jedną z największych franczyz filmowych w historii. Ale oryginalny film z 1954 roku wyróżnia się. Jest ciemniej. On jest poważniejszy. Przypomina nam, że potwory często są po prostu odbiciem naszych własnych lęków, mają ciało i skalę.
Dziedzictwo tych trzech filmów to nie tylko wyniki kasowe czy odniesienia kulturowe. Leży w tym, jak nauczyli nas radzić sobie ze strachem. Postrzeganie tego jako czegoś złożonego, czegoś, co może być wrażliwe, tragiczne lub destrukcyjne. Nie tylko kręcili filmy. Stworzyli mity, które wciąż opowiadamy.

























