De kosten voor het lanceren van een raket zijn sinds het begin van de jaren veertig met 96% gedaald. Het is niet alleen een trend. Het is een structurele verschuiving.
Een nieuwe studie bevestigt dat de lanceringskosten de afgelopen zestig jaar dramatisch zijn gedaald. Tegen 2040 zouden ze zelfs nog verder kunnen dalen. Maar ga er niet vanuit dat dit automatisch zal gebeuren.
Uitdagingen liggen op de loer in de ruimte en in directiekamers. Het ruimtepuin stapelt zich op. Eén bedrijf zou te sterk kunnen domineren. De geopolitiek wordt strakker.
Als je vraagt hoeveel kost het om een raket te lanceren, was het antwoord astronomisch. Tegenwoordig krimpt het snel.
Leren van de geschiedenis: een gebrekkige maatstaf
Eerdere onderzoeken misten hun doel. Ze keken naar de raketprijzen, maar negeerden het volume. Ze telden de hardware, niet de lading die in de loop van de tijd werd overgedragen. Dit betekende dat hun gegevens over de gemiddelde lanceringskosten onnauwkeurig waren.
Francesco Nicoli, co-auteur van het onderzoek aan de Politecnico Universiteit van Turijn, wees op deze blinde vlek. Het negeren van de levenslange payload betekende het missen van het echte schaalvoordeel.
Het nieuwe onderzoek lost dit op. Het team bouwde de grootste dataset in zijn soort. Ze analyseerden 4.405 lanceringen tussen 1960 en 25. Ze volgden meer dan 330 raketconfiguraties.
Deze raketten kwamen uit een breed scala aan landen:
– De Verenigde Staten
– Rusland
– China
– India
– Europa (meerdere agentschappen)
– Japan
– Australië
– Brazilië
– Israël
– Iran
– Zuid-Korea
– Oekraïne
Dit zijn niet alleen Amerikaanse gegevens. Het zijn mondiale gegevens. En het vertelt een duidelijk verhaal.
De cijfers achter de daling
In dollars van 2024 kostte het sturen van één kilogram (2,2 pond) in de beginperiode $87.023. In 2025 waren die kosten gedaald tot $3.868.
Dat is een reductie van 96%.
De snelheid van deze kostenreductie is ongeëvenaard in de geschiedenis van de sector. Toen het cumulatieve laadvermogen van de sector verdubbelde, daalden de gemiddelde kosten per kilogram met 21,2%.
Vergelijk dat eens met zonnepanelen. Zonne-energie is de maatstaf voor verlaging van de technologiekosten. Toch leert de ruimtevaartindustrie sneller. Alessio Terzi, een co-auteur van de Universiteit van Cambridge, benadrukte deze ongelijkheid. De ruimtevaart verslaat fotovoltaïsche energie op het gebied van de kostencurve.
Twee motoren die de kosten verlagen
Waarom de prijscrash? Twee belangrijke drijfveren.
Ten eerste het einde van de Koude Oorlog. De verschuiving naar “Nieuwe Ruimte” veranderde alles. Tijdens de Koude Oorlog lanceerden landen nationale raketten, ongeacht de kosten. Het nationale prestige woog zwaarder dan de efficiëntie. Commerciële doeleinden versnelden het leren. Winstmotieven dwongen innovatie af.
Ten tweede, herbruikbare raketten. In het bijzonder de Falcon 9 van SpaceX.
“Onze gegevens laten een versnelling zien in het leertempo… sinds de lancering van de Falcon 9 en de komst van herbruikbaarheid op grote schaal.”
— Alessio Terzi
Herbruikbaarheid is geen gimmick. Het is een kostenvermenigvuldiger. Het stelt de industrie in staat raketten als vliegtuigen te behandelen in plaats van als vuurwerk voor eenmalig gebruik.
Waar zullen de prijzen naartoe gaan?
Ervan uitgaande dat de trends standhouden, is de berekening wreed voor de gevestigde exploitanten.
Tegen 2030 zouden de gemiddelde kosten $1.600 per kilogram kunnen bedragen.
In 2040 zou dit kunnen dalen tot slechts $300 per kilogram.
Terzi merkt op dat er “aanzienlijke ruimte is voor verdere kostenbesparingen”. De bodem is nog niet gezien. Maar het voorspellen van een structureel breekpunt is gevaarlijk. In het verleden behaalde resultaten garanderen niets.
Drie bedreigingen voor het traject
Drie factoren kunnen deze vooruitgang vertragen of omkeren.
1. Het Kessler-syndroom
Ruimteschroot is een groeiende nachtmerrie. Junk draait in een baan met een snelheid van 26.800 kilometer per uur. Bij die snelheid is een bliksemschicht net zo dodelijk als een raket. Botsingen veroorzaken meer puin. Meer puin veroorzaakt meer botsingen. Deze kettingreactie wordt het ‘Kessler-syndroom’ genoemd.
Donald Kessler voorspelde het in 1978 bij NASA. Nu is het een praktische zorg. Granaatscherven met hoge snelheid cirkelen rond. Het verhoogt de verzekeringspremies. Het bemoeilijkt de startvensters. Het voegt kosten toe.
2. Monopolierisico’s
SpaceX verwerkt momenteel ongeveer 75% van de totale mondiale lading. Dat is een dominant marktaandeel.
Monopolies hebben economische prikkels om de prijzen te verhogen. Als één bedrijf de toegang tot de ruimte controleert, kan het vragen wat de markt wil dragen. Hogere prijzen betekenen minder lanceringen. Minder lanceringen betekenen minder leren. Minder leren betekent een langzamere kostendaling.
De sector zou kunnen stagneren als de concurrentie verdwijnt.
3. Geopolitieke fragmentatie
De spanningen lopen wereldwijd op. Regeringen zijn zenuwachtig als ze afhankelijk zijn van één Amerikaans bedrijf. Veiligheidskwesties drijven het beleid.
Mogelijk zien we een terugkeer naar de dynamiek van de Koude Oorlog. Naties zullen onafhankelijke lanceermogelijkheden nastreven. Ze zullen dure binnenlandse raketten bouwen alleen maar om de soevereiniteit te behouden. Deze redundantie is inefficiënt. Het verhoogt de kosten. Het fragmenteert de leercurve.
Het oordeel?
We bevinden ons in een structurele breuk. De ruimte versnelt. De recordbrekende mega-IPO van SpaceX luidt een nieuw tijdperk van kapitaal en ambitie in.
Maar voorspellen is moeilijk tijdens pauzes in de geschiedenis. Trends kunnen omslaan.
De kosten van toegang tot de ruimte dalen. Het is de snelste reductie in de industriële geschiedenis. Maar puin, monopolies en politiek zouden de neergang kunnen vertragen. De vraag is niet of de kosten zullen dalen. Het is hoe snel ze kunnen gaan voordat er iets kapot gaat.
