Kijk omhoog naar de nachtelijke hemel. De sterren, de zon, de gloeiende nevels – ze zijn allemaal gemaakt van plasma. Het is niet solide. Het is niet vloeibaar. Het is geen gas. Het is de vierde toestand van de materie. En het domineert het universum.
Meer dan 99% van alles wat je daar kunt zien, bevindt zich in deze staat. De rest? Een klein deel van stof en stenen.
Plasma is een elektrisch geleidend medium. Het gebeurt wanneer gasatomen geïoniseerd raken. Dat betekent dat elektronen worden weggestript. Je blijft achter met een chaotische mix van positief geladen ionen en negatief geladen elektronen. Ze drijven in ongeveer gelijke aantallen samen.
Zie het als een druk kruispunt waar auto’s (ionen) en voetgangers (elektronen) voortdurend in beweging zijn. Sommige atomen verliezen momenteel elektronen. Anderen grijpen ze terug. Er worden voortdurend fotonen gemaakt en geabsorbeerd. Het is een dynamisch, rommelig, energetisch systeem.
Waarom plasma zich anders gedraagt
Gassen geven niet veel om magnetische velden. Plasma wel.
Omdat het geladen is, interageert plasma op complexe manieren met elektrische en magnetische velden. Het kan door hen worden gevormd. Het kan door hen worden opgenomen. Het kan erop reageren.
Daarom is plasma uniek. Het is niet zomaar een heet gas. Het is een responsieve vloeistof van geladen deeltjes. Het gedraagt zich als een vloeistof, maar beweegt als een magneet.
Waar we het vinden
Je ziet het aan neonreclames. De rode gloed? Dat is geïoniseerd neongas. Je ziet het aan bliksem. De bliksemschicht van elektriciteit? Dat is oververhitte lucht die in plasma wordt omgezet. Je ziet het in het noorderlicht. Het noorderlicht? Dat is plasma van de zon dat in het magnetische veld van de aarde botst.
Maar de grootste bron is de zon zelf. Onze ster is een gigantische bal van plasma. De energie die het leven op aarde aandrijft, komt van kernfusie die in die plasmakern plaatsvindt.
Waarom het belangrijk voor je is
Het begrijpen van plasma is niet alleen academisch. Het is praktisch.
Bij de productie gebruiken we plasma. We gebruiken het om computerchips te maken. De halfgeleiderindustrie vertrouwt op plasma-etsen om microscopische circuits op siliciumwafels te snijden. Zonder plasma zijn er geen smartphones. Geen laptops. Geen internetservers.
We werken ook aan fusie-energie. Als we plasma lang genoeg en warm genoeg kunnen bevatten, kunnen we de kracht van de zon repliceren. Schoon. Onbeperkt. Veilig. Het is de heilige graal van energie.
Plasma is overal. Het is de standaardtoestand van materie in de kosmos. En het zit al in uw zak, waardoor het apparaat waarop u dit leest van stroom wordt voorzien.
